नेपालमा बाघको संख्या ४२९ पुग्यो, चार वर्षमा थपिए ७४ बाघ

नेपालमा बाघको संख्या ४२९ पुगेको छ। पछिल्लो गणनाले चार वर्षमा ७४ बाघ थपिएको देखाएको हो।

विश्व बाघ दिवसका अवसरमा बुधबार नयाँ तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको हो। सन् २०२२ मा नेपालमा ३५५ बाघ थिए। पछिल्लो गणनामा यो संख्या बढेर ४२९ पुगेको छ।

यसरी नेपालमा बाघको संख्या करिब २१ प्रतिशतले बढेको छ। यद्यपि, वृद्धिदर अघिल्लो गणनाको तुलनामा कम छ।

नेपालमा बाघको संख्या ४२९: कहाँ कति छन्?

पछिल्लो तथ्यांकअनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा सबैभन्दा धेरै बाघ छन्। चितवनमा अहिले १४५ बाघ रहेको गणनाले देखाएको छ।

त्यस्तै, बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा ११२ बाघ छन्। पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघको संख्या ७१ पुगेको छ।

यसैगरी, बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा ५१ बाघ भेटिएका छन्। शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा ५० बाघ रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

निकुञ्जअनुसार बाघको संख्या:

• चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज: १४५
• बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज: ११२
• पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज: ७१
• बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज: ५१
• शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज: ५०

चार निकुञ्जमा वृद्धि, बर्दियामा घट्यो

चार संरक्षित क्षेत्रमा बाघको संख्या बढेको छ। तर बर्दियामा भने संख्या घटेको देखिएको छ।

चितवनमा बाघको संख्या १२८ बाट १४५ पुगेको छ। पर्सामा ४१ बाट बढेर ७१ पुगेको छ।

त्यस्तै, बाँकेमा २५ बाट ५१ पुगेको छ। शुक्लाफाँटामा पनि ३६ बाट बढेर ५० पुगेको छ।

अर्कोतर्फ, बर्दियामा सन् २०२२ मा १२५ बाघ थिए। अहिले त्यहाँ ११२ बाघ गणना भएका छन्। अर्थात् बर्दियामा १३ बाघ घटेका छन्।

क्यामरा ट्रयापबाट गरिएको गणना

राष्ट्रिय बाघ सर्वेक्षणमा क्यामरा ट्रयाप प्रविधि प्रयोग गरिएको थियो। यसबाट ३७३ अलग-अलग बाघ पहिचान भएका थिए।

त्यसपछि वैज्ञानिक अनुमान विधि प्रयोग गरिएको थियो। सोही आधारमा नेपालमा कुल ४२९ बाघ रहेको अनुमान गरिएको हो।

नेपालमा सामान्यतया चार वर्षमा एकपटक बाघ गणना गरिन्छ। नियमित गणनाले बाघको संख्या र बासस्थानको अवस्था बुझ्न सहयोग गर्छ।

संरक्षण सफलतासँगै नयाँ चुनौती

बाघको संख्या बढ्नु नेपालको संरक्षण क्षेत्रका लागि सकारात्मक उपलब्धि हो। संरक्षित क्षेत्र र बासस्थानमा आएको सुधारलाई यसको मुख्य कारण मानिएको छ।

तर संख्या बढेसँगै नयाँ चुनौती पनि थपिएका छन्। बाघका लागि पर्याप्त आहारा र सुरक्षित बासस्थान आवश्यक पर्छ।

साथै, मानव–बाघ द्वन्द्व घटाउनु अर्को चुनौती हो। बस्ती नजिक बाघ पुग्दा मानिस र पशु दुवै जोखिममा पर्न सक्छन्।

त्यसैले अब संख्या वृद्धिसँगै व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ। विभागले मानव क्षति घटाउने र बाघको व्यवहार अध्ययन गर्ने योजना अघि सारेको छ।

नेपालको दीर्घकालीन प्रगति

नेपालमा सन् २०१० मा १२१ बाघ थिए। सन् २०१४ मा यो संख्या १९८ पुगेको थियो।

त्यसपछि सन् २०१८ मा २३५ बाघ गणना भए। सन् २०२२ मा संख्या बढेर ३५५ पुगेको थियो।

अन्ततः, पछिल्लो गणनाले नेपालमा ४२९ बाघ रहेको देखाएको छ। यसले दीर्घकालीन संरक्षण प्रयासको सकारात्मक परिणाम देखाउँछ।