सुनको मूल्यमा एकै दिन रु २०,५०० को ऐतिहासिक वृद्धि; प्रतितोला ३ लाख ११ हजार १०० रुपैयाँ पुग्यो

काठमाडौँ — नेपाली सुनचाँदी बजारमा आइतबार एक अभूतपूर्व र ऐतिहासिक मूल्य वृद्धि भएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार स्थानीय बजारमा छापावाल सुनको मूल्यमा एकै दिन अहिलेसम्मकै उच्च वृद्धि देखिएको हो। त्यसैले, अहिले बजारमा सुनको भाउ प्रतितोला रु २०,५०० ले बढेको छ।

यो भारी वृद्धिसँगै छापावाल सुनको मूल्य इतिहासकै नयाँ रेकर्ड कायम गर्दै प्रतितोला रु ३,११,१०० पुगेको छ। तर, यसअघि गत शुक्रबार सुन प्रतितोला रु २,९०,६०० मा कारोबार भएको थियो।

यसबाहेक, सुनसँगै चाँदीको मूल्यमा पनि ठुलो वृद्धि भएको छ। आइतबार चाँदीको मूल्य प्रतितोला रु ३०५ ले बढेको छ। फलस्वरूप, यसको वर्तमान बजार मूल्य प्रतितोला रु ५,३४५ पुगेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको तीव्र उतारचढावका कारण नेपाली बजारमा यो असर देखिएको हो। यसका साथै, भूराजनीतिक तनावले गर्दा पनि मूल्य आकाशिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

नेपाली समाज र अर्थतन्त्रमा पर्न सक्ने सम्भावित प्रभाव

सुनको मूल्यमा आएको यो अप्रत्याशित उछालले नेपाली समाजमा बहुआयामिक असर पार्ने देखिन्छ। त्यसैले, यसका मुख्य प्रभावहरूलाई निम्नानुसार विश्लेषण गर्न सकिन्छ:

१. विवाह संस्कृतिमा धक्का

नेपाली संस्कृतिमा सुन निकै अनिवार्य मानिन्छ। तर, सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख रुपैयाँभन्दा माथि पुगेपछि मध्यमवर्गीय परिवार संकटमा परेका छन्। किनभने, अब विवाहका लागि सुन किन्नु निकै कठिन हुनेछ। फलस्वरूप, मानिसहरूले गहनाको परिमाण घटाउने छन्। अथवा, उनीहरूले हलुका र जलप लगाइएका गहना प्रयोग गर्न थाल्नेछन्। यसबाहेक, बजारमा विवाहका लागि गहना भाडामा लिने चलन पनि अझै बढ्नेछ।

२. सुनचाँदी व्यवसायमा मन्दी

नेपालका सुनचाँदी व्यवसायीहरू यतिबेला निकै चिन्तित बनेका छन्। किनभने, सर्वसाधारणको क्रयशक्ति कमजोर हुँदा बजारमा नयाँ गहनाको मागमा भारी गिरावट आउने निश्चित छ। यसले गर्दा, व्यापार ठप्प हुन सक्छ। परिणामस्वरूप, यस क्षेत्रमा आबद्ध हजारौँ स्थानीय कालिगढहरूको रोजगारी संकटमा पर्न सक्छ। त्यति मात्र होइन, नयाँ सुन किन्नुको साटो धेरै उपभोक्ताहरू आफ्ना पुराना गहना बेच्नतर्फ लाग्नेछन्।

३. पूँजी पलायन र तस्करीको डर

नेपाली समाजमा सुनलाई जहिले पनि सुरक्षित लगानीका रूपमा हेरिन्छ। त्यसैले, धनी वर्गले आफ्नो रकम उद्योगधन्दामा लगाउनुको साटो सुनमा थुपार्न सक्छन्। यसले गर्दा, बजारमा तरल पैसाको अभाव हुन सक्छ। यसका साथै, सुनको मूल्य उच्च हुँदा खुला सिमानाबाट अवैध रूपमा सुन तस्करी हुने सम्भावना पनि बढ्छ। जसका कारण, सरकारको वैधानिक राजस्व गुम्ने खतरा रहन्छ।

४. वैदेशिक मुद्रा सञ्चितिमा दबाब

नेपालले औपचारिक रूपमा सबै सुन विदेशबाट आयात गर्दछ। त्यसैले, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भाउ बढ्दा नेपालले बढी अमेरिकी डलर खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ। यसले गर्दा, देशको वैदेशिक मुद्रा सञ्चितिमा ठुलो दबाब पर्नेछ। यदि राष्ट्र बैंकले डलर जोगाउन सुन आयातमा कडाइ गरेमा बजारमा सुनको अभाव हुनेछ। अन्ततः, यसको अप्रत्यक्ष असरले समग्र बजारमा महँगी अझै बढाउनेछ।